Czy czarny kot przynosi pecha?
Czy czarny kot przynosi pecha?
W naszej kulturze od wieków pokutuje przekonanie, że kot – a już szczególnie czarny kot – nie jest zwiastunem niczego dobrego. Wystarczy, że futrzak niespodziewanie przebiegnie nam drogę, a niektórzy ludzie natychmiast zaczynają kombinować, jakby właśnie otrzymali od losu pilne ostrzeżenie.
Na okoliczność spotkania z takim kotem wykształciliśmy zresztą cały arsenał sposobów na odczynienie rzekomego nieszczęścia. Jedni zawracają, inni czekają, aż ktoś pierwszy przejdzie lub przejedzie przez „feralny” odcinek drogi, jeszcze inni wykonują jakieś mniej lub bardziej skomplikowane gesty, których sensu zapewne sami nie potrafiliby wyjaśnić. Najważniejsze jednak, żeby zadziałało. A jeśli nie zadziała – zawsze można uznać, że rytuał został wykonany niedokładnie.
Sam, wiele lat temu, byłem świadkiem sytuacji, która doskonale pokazuje, jak mocno takie przesądy potrafią siedzieć w człowieku. Był to przełom XX i XXI wieku. Znany mi człowiek, światły, wykształcony, racjonalnie myślący i – jak sądziłem – odporny na tego rodzaju zabobony, prowadził samochód. W pewnym momencie przez drogę przebiegł kot.
I wtedy stało się coś niezwykłego.
Ów człowiek zjechał samochodem z jezdni.
Nie zatrzymał się po prostu. Nie powiedział: „O, kot”. Nie westchnął filozoficznie nad niedoskonałością ludzkiej psychiki. Zjechał z drogi i zatrzymał się, po czym ruszył dopiero wtedy, kiedy ktoś inny przejechał pierwszy. Czyli, mówiąc językiem współczesnej nauki: eksperymentalnie sprawdził, czy pech można przerzucić na osobę jadącą przed nami. Trzeba przyznać, że metoda była wyjątkowo praktyczna. Gdyby człowiek ten miał więcej czasu i jeszcze większą wiarę w kocie moce, zapewne urządziłby na poboczu coś w rodzaju punktu odprawiania klątwy.
A przecież był to już przełom XX i XXI wieku. Mieliśmy komputery, internet, telefony komórkowe, sondy kosmiczne i coraz bardziej zaawansowaną medycynę. Człowiek potrafił wysłać urządzenie na Marsa, ale nadal nie był pewien, czy wolno mu przejechać przez ulicę, jeśli wcześniej zrobił to kot. I właśnie to jest chyba najbardziej fascynujące. Bo choć rozum doskonale wie, że kot przebiegający drogę nie ma żadnego wpływu na nasze dalsze losy, gdzieś głęboko w podświadomości nadal potrafi odezwać się ten mały, prastary głosik: „A może jednak…?”
Sam zresztą nie jestem od tego całkowicie wolny. Zdarza mi się czasem, że idę sobie spokojnie, przede mną pojawia się futrzak i nagle – zupełnie automatycznie – pojawia się to nieprzyjemne, choć irracjonalne ukłucie: „Oho… przebiegł.” Dopiero po chwili mój racjonalny umysł bierze podświadomość za fraki i zwalcza wewnętrzny niepokój.
Co więcej, gdybym rzeczywiście miał wierzyć w teorię kociego pecha, powinienem być już przypadkiem wyjątkowo ciężkim. Przez wszystkie lata mojego życia kotów przebiegających mi drogę – zarówno tych w pełni legalnie poruszających się po domu, jak i tych mających zdecydowanie mniej szacunku dla wyznaczonych ciągów komunikacyjnych – uzbierałoby się całkiem sporo. A przecież zdarzały się również czarne. Nawet jeden czarny został trwale uwieczniony i dumnie spogląda na mnie z fotografii zawieszonej na ścianie. I co? Jakoś żyję. Co więcej, nadal chodzę na własnych nogach, mam wszystkie kończyny w komplecie, nie dorobiłem się trwałego uszczerbku na zdrowiu wskutek kociej działalności i – co szczególnie istotne – nie pobieram renty inwalidzkiej z powodu niecnego działania kotów.
Wprawdzie po tylu latach życia z kotami można byłoby rozważyć kategorię „uszczerbek psychiczny”, ale tutaj również trudno byłoby cokolwiek kotom udowodnić. W końcu człowiek, który dobrowolnie przez dziesięciolecia mieszka z kotami, pozwala im spać w swoim łóżku, kupuje im jedzenie lepsze niż sobie i jeszcze z zainteresowaniem obserwuje, jak okupują jego ulubiony fotel, raczej sam pozbawia się prawa do składania jakichkolwiek reklamacji.
A czarny kot?
Czarny kot jest po prostu kotem, któremu natura przydzieliła czarne futro. Nie posiada wąsów zakończonych nadajnikiem pecha, nie ma w ogonie anteny do odbierania złych wiadomości i – o ile mi wiadomo – nie został wyposażony w nadprzyrodzoną zdolność sterowania ludzkim losem. Jeżeli więc czarny kot przebiegnie nam drogę, być może warto zamiast zawracać, przeżegnać się, splunąć przez lewe ramię albo czekać na ochotnika, który pierwszy przekroczy „strefę zagrożenia”, po prostu się uśmiechnąć.
Bo być może ten kot wcale nie przynosi pecha.
Być może po prostu bardzo się spieszy bo ma coś istotnego do załatwienia. I naprawdę trudno uwierzyć, żeby istota, która przez większość dnia potrafi spać, jeść i patrzeć na człowieka z miną sugerującą, że to człowiek powinien być jej dozgonnie wdzięczny za możliwość przebywania w tym samym pomieszczeniu, miała jeszcze czas na sprowadzanie na nas nieszczęścia.
Według niepotwierdzonych źródeł, zbliżonych do psich newsletterów, plotki o czarnych pechowcach rozsiewają… inne koty, ale nie wszystkie, tylko te rude!
Stary Lubosz, czerwiec 2026r Roman Grabara
