KOTkrywcy Ameryki (część druga)
KOTkrywcy Ameryki (część druga)
XV wiek przyniósł Europejczykom epokę wielkich odkryć geograficznych. Były one przede wszystkim wynikiem dążeń do odnalezienia morskiej drogi do Indii. Dotychczasowy szlak lądowy był dla kupców długi, mozolny i wyjątkowo niebezpieczny. Choć funkcjonował tak zwany Jedwabny Szlak, prowadził on przez góry, pustynie, stepy i inne trudno dostępne, często dzikie obszary. Podróżujący nim kupcy nieustannie narażeni byli na utratę życia i majątku.
Nic więc dziwnego, że coraz częściej poszukiwano bezpieczniejszego i szybszego szlaku morskiego, który umożliwiłby transport cennych towarów z Azji. Światlejsi uczeni i żeglarze zdawali sobie już sprawę z kulistości Ziemi, dlatego coraz śmielej kierowano wzrok ku zachodnim wodom Oceanu Atlantyckiego, wierząc, że właśnie tam może prowadzić droga do Indii.
Wśród zwolenników tej śmiałej koncepcji szczególnie wyróżniał się Krzysztof Kolumb. Potrafił przekonać możnych władców i sponsorów do sfinansowania przedsięwzięcia, które dla wielu wydawało się niezwykle ryzykowne, a nawet szalone.
Po wielu perypetiach i długim rejsie ku nieznanym wodom flotylla Krzysztofa Kolumba, przetrzebiona przez sztormy, choroby i liczne przeciwności losu, w 1492 roku dotarła do archipelagu Bahamów. Nie był to jednak kontynent amerykański. Dopiero w 1499 roku kolejna wyprawa, prowadzona między innymi przez Amerigo Vespucciego i Alonso de Ojedę, dotarła do wybrzeży Ameryki Południowej i rozpoczęła ich systematyczną eksplorację.
Na pokładach ówczesnych statków handlowych i wojennych nieodłącznymi towarzyszami marynarzy były koty. Ich zadaniem było ograniczanie plagi gryzoni, przede wszystkim szczurów, które niszczyły zapasy żywności i mogły roznosić choroby. Nic więc dziwnego, że na okrętach żyły całe zastępy tych futrzastych łowców.
Można przypuszczać, że podczas postojów i zakładania tymczasowych obozów badawczo-eksploracyjnych na lądzie dochodziło do kontaktów z miejscową ludnością. Wraz z ludźmi na brzeg trafiały również okrętowe koty. Część z nich mogła pozostać na nowo odkrytych ziemiach, dając początek kolejnym populacjom tych zwierząt.
Dopiero XVI wiek przyniósł militarny podbój państw Azteków i Majów. Wyprawy zbrojne Hernána Cortésa oraz Francisca de Montejo doprowadziły do upadku tych cywilizacji i podporządkowania ich ziem Koronie Hiszpańskiej. Podbite terytoria podzielono pomiędzy konkwistadorów, a znaczna część ludności tubylczej została zmuszona do pracy w systemie kolonialnym.
Wraz z rozwojem hiszpańskiego osadnictwa do Nowego Świata zaczęto sprowadzać z Europy narzędzia, wyposażenie gospodarstw oraz zwierzęta domowe i hodowlane. Wśród nich z pewnością nie mogło zabraknąć kotów, które od wieków pełniły rolę tępicieli gryzoni zarówno na statkach, jak i w ludzkich siedzibach. Jedne zapewne schodziły na ląd z okrętów, inne mogły być celowo przywożone przez osadników jako zwierzęta domowe.
Nie można wykluczyć, że wśród sprowadzonych kotów znajdowały się osobniki będące nosicielami mutacji odpowiedzialnej za brak okrywy. Jeśli tak było, to właśnie one mogły dać początek populacjom określanym później jako koty azteckie lub nagie koty meksykańskie. Hipoteza ta pozostaje jednak przedmiotem dyskusji, gdyż brak jednoznacznych źródeł potwierdzających ich rzeczywiste pochodzenie.
Choć przyjmuje się, że koty azteckie bezpowrotnie wyginęły, to o nagich kotach meksykańskich można znaleźć wzmianki w literaturze z przełomu XIX i XX wieku. W tym samym okresie sporadycznie odnotowywano również przypadki narodzin bezwłosych kotów w różnych regionach Stanów Zjednoczonych. Możliwe więc, że mutacja odpowiedzialna za brak okrywy włosowej utrzymywała się przez długi czas w rozproszonych populacjach kotów Ameryki Północnej.
Nie powinno zatem dziwić, że w sprzyjających okolicznościach przyszli na świat także przodkowie współczesnego sfinksa kanadyjskiego. Co więcej, podobne mutacje obserwowano również w Europie, gdzie od czasu do czasu rodziły się bezwłose kocięta. Świadczy to o tym, że mutacja ta mogła pojawiać się niezależnie w różnych populacjach kotów lub być przekazywana wraz z przemieszczającymi się zwierzętami.
Nie można więc wykluczyć, że jedna z europejskich linii kotów, będąca nosicielem mutacji odpowiedzialnej za brak sierści, została przed wiekami przewieziona do Ameryki przez żeglarzy lub kolonistów. Wobec skąpych źródeł historycznych pozostaje to jednak hipotezą, która – choć intrygująca – wciąż oczekuje jednoznacznego potwierdzenia.
Stary Lubosz, lipiec 2026r Roman Grabara
