KOTkrywcy Ameryki (część pierwsza)
KOTkrywcy Ameryki (część pierwsza)
Około 15–20 tysięcy lat temu pierwsi ludzie dotarli na kontynent północnoamerykański. Nowym odkrywcom z pewnością towarzyszyły zwierzęta. Czy wśród nich były koty? Wszystko wskazuje na to, że nie. Pragmatyczny tryb życia ludów koczowniczych oraz silna terytorialność dzikich kotów raczej wykluczały możliwość ich wspólnej wędrówki.
Owszem, na kontynencie amerykańskim żyły kotowate, jednak żaden z występujących tam gatunków nie był przodkiem współczesnego kota domowego. Czy zatem historia naszych mruczków w Ameryce jest równie krótka jak w Australii, dokąd trafiły dopiero wraz z europejskimi osadnikami?
Niekoniecznie. Można wskazać znacznie wcześniejszy moment, w którym koty domowe mogły postawić łapy na amerykańskiej ziemi. Około roku 1000 (według niektórych źródeł w 1002) Leif Eriksson, wiking obdarzony duchem odkrywcy, usłyszał opowieść o lądzie leżącym na zachód od Grenlandii, gdzie wówczas mieszkał. Zgromadził grupę podobnych sobie śmiałków i wyruszył w nieznane.
Wikingom podczas dalekich wypraw niemal zawsze towarzyszyły koty. Szczególnym uznaniem cieszyły się rude koty pręgowane, cenione za odwagę, wytrzymałość i doskonałe zdolności łowieckie. Zabierano je na statki przede wszystkim jako pogromców gryzoni. Szczury i myszy stanowiły bowiem ogromne zagrożenie dla zapasów żywności, a obecność sprawnych łowców znacząco zwiększała szanse załogi na bezpieczne przetrwanie długiej podróży.
Jeśli więc wikingowie rzeczywiście dotarli do wybrzeży Ameryki Północnej – a dziś nie budzi to już większych wątpliwości dzięki odkryciom archeologicznym – jest bardzo prawdopodobne, że wraz z nimi na kontynencie po raz pierwszy pojawiły się również koty domowe.
Pierwsi wikińscy żeglarze dotarli do wybrzeży dzisiejszej Nowej Fundlandii. W sagach wspominane są także Labrador (Markland) oraz Winlandia – kraina opisywana jako szczególnie żyzna i zasobna. Obecność ludzi Północy w tej części świata potwierdzają nie tylko wykopaliska archeologiczne, lecz także badania drewna wykorzystywanego w grenlandzkich osadach. Analizy wykazały, że obok lokalnych gatunków stosowano tam również drewno pochodzące z Ameryki Północnej.
Import ten nie był duży i prawdopodobnie obejmował głównie cenniejszy materiał budowlany przeznaczony dla zamożniejszych mieszkańców Grenlandii. Sam fakt jego obecności stanowi jednak mocny dowód na utrzymywanie kontaktów między wikińskimi osadami na Grenlandii a wybrzeżami Ameryki Północnej. Jeśli zaś statki regularnie pokonywały tę trasę, trudno wyobrazić sobie, by zabrakło na nich kotów – niezastąpionych strażników zapasów żywności przed gryzoniami.
Wikingowie nie pozostali na odkrytych ziemiach długo. Ich obecność była jednak na tyle znacząca, że pozostawiła po sobie trwałe ślady, w tym pozostałości zabudowań oraz warsztatu do wytopu żelaza. To wystarczająco dużo czasu, by towarzyszące im koty mogły zejść ze statków, oswoić nowe otoczenie, a być może nawet pozostawić po sobie potomstwo.
Nie istnieją jednak żadne dowody potwierdzające taki scenariusz. Dotychczas nie odnaleziono szczątków kotów domowych ani innych śladów świadczących o ich obecności w wikińskiej osadzie w Nowej Fundlandii. Hipoteza ta pozostaje więc jedynie kuszącą możliwością.
Jeśli jednak pozwolimy sobie na odrobinę historycznej fantazji opartej na faktach, można z przymrużeniem oka uznać, że pierwszym kocim odkrywcą Ameryki był właśnie kot płynący na wikińskim drakkarze.
Stary Lubosz, lipiec 2026r Roman Grabara
